CAZÄ°P FÄ°KÄ°RLER

Yazı (M.Ö. 3500): Tarih kitaplarımızda yazının Sümerler tarafından bulunduğu yazar. Daha yenilikçi yaklaşımlar ise yazının aynı dönemde Mısır uygarlığı tarafından bulunduğunu, yani yazının dünyadaki iki farklı uygarlığın aynı zamanda bulduğu bir şey olduğunu söylüyor. Yazının bulunması, insanlık tarihinde bilgi adına atılmış ilk adımdır.
Takvim (M.Ö. 45): Takvimler astronomik olaylara göre ayarlanır. Evrende bizim için en önemli iki astronomik hadise de güneÅŸ ve ay olduÄŸuna göre takvimlerimizi bunlara göre ayarlamamız son derece doÄŸal. Bugün kullandığımız Gregoryen takvimin babasını, M.Ö. 45 yılında Sezar hazırlamış. Bu takvimin baÅŸlangıcı da Cleopatra ile ilk buluÅŸmasıymış. Ancak bu takvim 128 yılda bir 1 gün atarmış. Bunu engelleyecek ince ayar 15 Kasım 1582′de yapılmış.

Pusula (206): Pusula, eski Çin hanedanlıklarından Qin’in bilim adamları tarafından keÅŸfedilmiÅŸ. Çinli büyücüler, mıknatıs taÅŸlarını fal bakarken kullanıyormuÅŸ. Sonunda birileri mıknatıs taÅŸlarının belirli bir yönü gösterebildiÄŸini fark etmiÅŸ ve ilk pusula böylece ortaya çıkmış. Ancak bu pusuladan çok, bir platformun üzerine bırakılmış bir kaşıkmış. Manyetize edilmiÅŸ bir iÄŸnenin yuvarlak bir kutuya konması ise 850 ile 1050 arasında bir zamanda, yine Çin’de gerçekleÅŸmiÅŸ. Pusula olmasaydı neler olurdu bir düşünsenize!

Matbaa (1439): Yazılı bilgiyi ucuz olarak kitlelere ulaÅŸtırmak mümkün olmasaydı Rönesans da olmazdı, Pazar sabahı tam sayfa çengel bulmaca çözme keyfi de. Matbaa için gerekli çabaları Johann Gutenberg göstermiÅŸ ama safça bir insan olduÄŸundan sürekli kandırılmış. Ä°lk basılan Ä°ncil de Bay Gutenberg tarafından deÄŸil, makinesine el koyan ortağının oÄŸlu tarafından matbaaya gitmiÅŸ. Neyse ki kitaplarda hep Gutenberg’in ismi var da adamcağızın kemikleri sızlamıyor.

Mekanik saat (16. yy): Saati öğrenmenin tarihi kısmıyla ilgilenmeyelim, o kısım epey uzun. 1577′de dakikayı gösteren ilk saat yapılmış. Jost Burgi’nin amacı, astronomların kullanacağı bir yardımcı üretmekmiÅŸ.1656′da sarkaç icat edilmiÅŸ, bu da saatleri daha güvenilir hale getirmiÅŸ. Koluna saat takan ilk kiÅŸi ise Fransız matematikçi ve filozof Blaise Pascal. Yıllardan 1660. Saat kavramını standartlarına oturtan ise 1878′de Sir Sanford Fleming olmuÅŸ.

Mikroskop (16. yy): Lensler ve büyüteçler, Antik Yunan uygarlığında bile biliniyormuÅŸ. Ancak onlar bu lensleri yapmayı deÄŸil, sadece ortası kenarlarından daha geniÅŸ kristallerin etkilerini biliyormuÅŸ. 1590′da iki gözlük imalatçısı Zaccharis Janssen ve oÄŸlu Hans, bir tüpün içine dizdikleri lenslerin yakındaki bir cismi 10 kat yakına getirdiklerini fark etmiÅŸ. 1700′lü yılların başında Anton van Leeuwenhoek, 270 kat büyüten bir mikroskop yapmış ve olaylar geliÅŸmiÅŸ!

Teleskop (1608): Cam, M.Ö. 3500 gibi bulunmuÅŸ ama lens haline gelmesi için 5000 sene geçmesi gerekmiÅŸ. Hans Lippershey, ilk lensi 1600′lü yılların başında yapmış. Aslında doÄŸruyu söyleyelim, mikroskopta da okuduÄŸunuz gibi çok önceleri de lensler yapılıyormuÅŸ ama nedense tarihe adını o yazdırmış. Teleskop ise 1609′da, ünlü Ä°talyan bilim adamı Galileo Galilei tarafından icat edilmiÅŸ. Bu teleskop cisimleri 30 kat büyütebiliyormuÅŸ. Aynalarla ışığı toplayarak daha performanslı bir teleskobu bulan kiÅŸi ise 1704′de Isaac Newton olmuÅŸ.

****************************************************************