CAZÄ°P FÄ°KÄ°RLER

Tüm diÄŸer ülkeler gibi, küresel ısınmayı yavaÅŸlatmak ve giderek durdurmak için, Türkiye’de ’sera gazları salınımını’ azaltma sorumluluÄŸu taşımaktadır. Sera gazları salınımını azaltmanın en önemli yollarından bir tanesi çok farklı tipte evler inÅŸa etmektir. Çünkü, evlerimizi ısıtma ve serinletme yöntemlerimiz büyük miktarda enerji kullanmaktadır. Bu enerji fosil yakıtları (kömür, petrol ve gaz) kullanan ve atmosfere büyük miktarda karbondioksit salınımları pompalayan enerji santralları tarafından üretilmektedir. Gerçekte, konutlar tüm karbon salınımlarının en az dörtte birini oluÅŸturmaktadır. Konutlarımız kötü yalıtıldığı için enerji etkinliÄŸi son derece yetersizdir. Kış aylarında duvarlar, pencereler ve çatıdan fazlasıyla ısı kaybetmekteyiz.

Yaz aylarında ise, sıcaklık aynı yoldan içeriye girmekte ve biz de klimayı açmak zorunda kalmaktayız. Dahası, tüm bu enerji maliyeti hane halklarına pahalıya mal olmakta ve bu maliyet artmaya devam etmektedir. GeleceÄŸin evleri eko-evler olacaktır. Öncelikle, bu evler süper etkin enerjili olacak ve bu nedenle de konforlu yaÅŸam için daha az enerjiyi daha az maliyetle saÄŸlayacaklardır. Ä°kinci olarak, bu evler, ya tamamıyla ya da tamamına yakın olarak, mikro-jeneratör kullanılması yoluyla, kendi elektriklerini yenilenebilir kaynaklardan üreteceklerdir. Üçüncü olarak, bu evler sürdürülebilir kaynaklardan elde edilen ahÅŸap vb. çevre dostu malzemeler kullanılarak inÅŸa edilecektir. Bu nedenle, evler ya düşük karbonlu, sıfır karbonlu ya da eksi karbonlu olacaktır; yani ÅŸebekeden çok az elektrik kullanacaklar, ya da ihtiyaçları için yeterince elektrik üretecekler ve hatta ÅŸebekeye satabilecekleri ve böylece fosil yakıtlarından elde edilen enerji miktarını azaltacak fazla enerjiyi üreteceklerdir. Avrupa’da bu gelecek çok da uzakta deÄŸildir, çünkü inÅŸaat sektöründe devrim baÅŸlamış bulunmaktadır. Prototipler hükümet ve inÅŸaat sektörü iÅŸbirliÄŸi kapsamında hızla geliÅŸtirilmektedir. Ä°ngiltere’de hükümet inÅŸaat ÅŸirketlerinin uyması gereken inÅŸaat yönetmeliklerindeki çevre standartlarını arttırmaktadır. Bu standartlar üç aÅŸamada gerçekleÅŸtirilecek olup, 2016 ya dek tüm yeni konut inÅŸaatlarının inÅŸaat izni alabilmeleri için sıfır karbonlu olmaları gerekecektir. Almanya’da ise ‘passivehaus’ standartları hükümetçe teÅŸvik edilmektedir ve Danimarka’da bu prototipler eksi karbonlu ‘aktif ev’ ile bir aÅŸama daha ileriye götürülmüştür. Bu prototipler, çevre dostu malzemeler kullanan, süper enerji etkin ve mikro jenerasyon kurulumlara sahip, yeni inÅŸaat yöntemleri uygulamalarının geldiÄŸi son noktayı temsil etmektedir. Bu tür konutlar günümüzdeki mevcut konutlardan daha pahalı olup, düşük karbonlu evler için pirim ödemeye razı bir kesim için bir niÅŸ pazar niteliÄŸi taşımaktadır. Ancak, konut yapımında devrim hızla güçlenmektedir. Bu nedenle, Ä°ngiltere’nin öncü ÅŸirketlerinden, Barrats Ä°nÅŸaat, sıfır karbonlu YeÅŸil Evini kitlesel pazar için iki yılda geleneksel yöntemlerle inÅŸa edilmiÅŸ evlerden daha pahalı olmamak üzere sunmayı amaçlamaktadır. Ä°ngiltere’nin sıfır karbonlu konutlar perspektifi Çevre dostu konutların temel prensibi enerji etkinliÄŸini fazlasıyla arttırarak, enerji talebini en aza indirgemek ve bunu da yenilenebilir kaynaklardan saÄŸlamaktır. Sürdürülebilir enerji üretimi, rüzgar tribünleri, su (hidro ve med-cezir) ve güneÅŸ panellerinden (elektrik üretmek için foto-voltaikler ve su ısıtmak için güneÅŸ termal) yenilenebilir enerji kullanımının arttırılması ile saÄŸlanmaktadır. Uygulamaları ise, büyük-ölçekli kurulumlar (uzak kıyılarda / arazilerdeki rüzgar çiftlikleri gibi) ile tekil binalar üzerinde ya da bir grup bina üzerinde yer alan mikro-jenerasyon kurulumların birlikte kullanımı (örneÄŸin, rüzgar tribünleri, güneÅŸ panelleri ve yeraltı kaynaklı ısı pompaları) üzerinden gerçekleÅŸtirilmektedir. Ancak, sürdürülebilir inÅŸaat yapmanın sürdürülebilir toplumlar oluÅŸturmaya katkısı, enerji etkinliÄŸi ve yenilenebilir enerjiden çok daha fazlasını gerektirmektedir.

Aynı zamanda, su kullanımında mümkün olan en yüksek deÄŸerde çevre dostu standartların (su azaltma araçları, yaÄŸmur suyu geri kazanımı, gri su geri kazanımı, ve sürdürülebilir kentsel drenaj, vb.) su kullanımında, atık azaltmada (inÅŸaat atığı, geri kazanım, ve compost yapımı) ve bio-çeÅŸitliliÄŸin korunması ve arttırılmasında uygulanmasını kapsamaktadır. Ä°ngiltere’de ise tüm bu konular, yeni konutlar için hükümetin çevre spesifikasyon standartları kapsamına alınmış bulunmaktadır – Sürdürülebilir Konutlar Genelgesi 2007′de .yayınlanmıştır. Hükümet, tüm yeni konutların 2016 yılına dek sıfır karbonlu olmasını benimsemiÅŸ bulunmaktadır. Bu baÄŸlamda, ’sıfır karbonlu yapılaÅŸma, yıllık enerji tasarrufu ve yenilenebilir enerji kullanımı temelinde (/ rüzgar, güneÅŸ, deniz dalgası ve bio-kütle) arsadaki enerji kullanımının net sıfır karbon emisyonlu olmasını saÄŸlayan inÅŸaat r’ tanımı benimsenmiÅŸtir. Sürdürülebilir Konut Genelgesi konutlar için altı kademeli çevresel standartlar tanımlamaktadır – ‘1. kademe’de mevcut inÅŸaat yönetmeliklerinin gerekleri yerine getirilirken, 6. kademe sıfır karbondur. Hedef, bu Genelge’nin kullanılması sonucunda inÅŸaat yönetmelikleri standartlarını 2010 yılına kadar 3. kademeye, 2013 yılına kadar 4. kademeye ve 2016 yılına kadar da 6. kademeye çıkarmaktır. Genelge kademelerini önceden hazırlayıp yayınlayarak, hükümet, inÅŸaat ÅŸirketlerini, yönetmelikler zorunlu kılmadan önce, kendi standartlarını gönüllü olarak iyileÅŸtirmeleri için teÅŸvik etmektedir. Dahası, hükümet 2008′de tüm sosyal konutların 3. kademe ve 2009′da 4. kademe standartlarını yerine getirmelerini talep etmiÅŸ bulunmaktadır. Bu nedenle, inÅŸaat ÅŸirketleri, ancak çevresel performanslarını dramatik biçimde arttırmışlarsa, hükümetin sübvanse ettiÄŸi konutların yapım ihalelerini kazanabilmektedirler. Hükümet ayrıca örnek konutlar inÅŸaa edilmesini destekleyerek de deÄŸiÅŸimi teÅŸvik etmektedir. ÖrneÄŸin, ilk sıfır karbonlu konut, resmi olarak 2008′de Ä°ngiltere Konut Bakanı C. Flint tarafından açılmış bulunmaktadır.

G. Francis mimarlarının tasarımı olan Barrat YeÅŸil Konut, 2007′de organize edilen ‘GeleceÄŸin Evi’ yarışmasını kazanmıştır. Bu prototipin, 6. kademe kapsamında toplu inÅŸaa edilmesini de Barratt ÅŸirketi üstlenmistir. YeÅŸil Ev önümüzdeki iki yıllık süreçte tasarımı, inÅŸaat ve malzemeleri açısından sıkı bir bilimsel teste tabi tutularak 6. kademe tasarımın sıfır karbon performansının kullanıma uygunluÄŸu deÄŸerlendirilecektir. Ä°ngiltere’nin ilk sıfır karbonlu konutu: Barrat YeÅŸil Ev Doç. Dr. Arzu KOCABAÅž / MSGSU