Coğrafi işaretlerden nasıl para kazanılır
Coğrafi işaretlerden nasıl para kazanılır?
Hereke ipek el halısı, Gemlik Türk atı, Siirt büryan kebabı, Antep fıstığı, Kars Türk çoban köpeÄŸi, Türk tazısı, MuÄŸla çam balı, Afyon sucuÄŸu, Ezine peyniri, Ege inciri, Geleneksel Türk gül likörü, Kayseri mantısı, Åžanlıurfa çiÄŸ köftesi… Tüm bu ürünlerin ve hayvanların ortak özelliÄŸi, CoÄŸrafi Ä°ÅŸaret’e (CÄ°) sahip olmaları. Yani bir malın coÄŸrafi kökenini gösteren, o mala istek ve güven duyulmasını saÄŸlayan iÅŸaret. CÄ° alan ürünün üretimi belli standartlarda yapılıyor. Yörede üretim yapanlar tescilin saÄŸladığı korumadan öncelikli olarak yararlanıyor ve bu ürünler daha pahalıya satılıyor.
Türkiye’nin tam 115 tane CÄ° tescili bulunuyor. 135 ürün de sırada bekliyor. Ancak bu iÅŸaretler Türkiye’de ürünlere ne katma deÄŸer saÄŸlıyor ne de üretildiÄŸi yöreye ün kazandırıyor. Tam 593 CÄ°’ye sahip Fransa ise bu ürünlerden yılda 19 milyar avro gelir saÄŸlıyor. Sadece 45 çeÅŸit peyniri, 2 çeÅŸit tereyağı ve 1 kreması ülkeye yılda tam 2,1 milyar avro kazandırıyor. 28 bin üretici bu ürünler sayesinde geçiniyor. 13 bin 400 üretici ise, 13′ü meyve ve sebzede, 7’si ette, 2’si balda olmak üzere CÄ° iÅŸaretli toplam 39 markadan yılda 200 milyon avro kazanıyor.
Fransa bu iÅŸte öyle iyi ki, örneÄŸin meÅŸhur alkollü içecek ÅŸampanya bile adını Fransa’daki Champagne bölgesinden alıyor. Ãœrünlerine sahip çıkan bir diÄŸer ülke Ä°talya’nın da, 420 CÄ°’si ve 12 milyar avro geliri bulunuyor. Türkiye’den sadece 8 tane fazla CÄ°’ye sahip olan Ä°spanya ise, 123 CÄ°’si ile 3,5 milyar avro gelir saÄŸlıyor.
SÄ°YASÄ°LERÄ°N OY MALZEMESÄ°
Avrupa BirliÄŸi (AB) uzmanı Evren GüldoÄŸan, Türkiye’de CÄ° kavramının içinin boÅŸaldığını vurguluyor. Yerel siyasetçilerin ve milletvekillerinin, CÄ° tescilini oy veren kitlelere baÅŸarı olarak pazarladığını anlatan GüldoÄŸan, Türkiye’deki durumu şöyle özetliyor: “Uygulanması ya da pazarlanması mümkün olmayan ürünlere CÄ° tescili veriliyor. Ancak ne iÅŸe yaradığı bilinmediÄŸi için hemen unutuluyor. Yani CÄ°’ye tutkun yörelerimiz, baÄŸlılık konusunda sınıfta kalıyor.”
Büryan kebabından battaniyesine toplam 5 CÄ° tescili olan Siirt’in Ticaret ve Sanayi Odası BaÅŸkanı Güven Kuzu da, ÅŸu ana kadar tescillerden ticari bir getiri saÄŸlayamadıklarını vurguluyor. Sadece Siirt’in öne çıkan ürünlerinin belirlenmiÅŸ olduÄŸunu anlatan Kuzu, “Ä°ÅŸaretin önemini kavradıkça, ileriki dönemlerde faydasını görmeyi hedefliyoruz. Ama kriterler de yeterince denetlenmiyor” diyor.
6 CÄ° baÅŸvurusu bulunan Mardin’in Ticaret ve Sanayi Odası BaÅŸkanı Mehmet Ali Tutaşı’na göre de, CÄ°’nin tek faydası bilinirlik, ancak Mardin ekonomisine herhangi bir katkısı yok.
PAZARLAMA STRATEJÄ°SÄ° YOK
Dış Ticaret MüsteÅŸarlığı’na (DTM) CÄ°’lerin tescili, kullanımı ve dünyaya açılması için “CoÄŸrafi DeÄŸerlerimizin-Ãœrünlerimizin Küresel Pazar BaÅŸarısı Kazanması” baÅŸlıklı bir rapor sunan Brandassit adlı marka danışmanlık ÅŸirketinden Muhterem Ä°lgüner’e göre ise sorun, Türkiye’nin küresel pazarlama stratejisi olmamasında… Ä°lgüner, şöyle konuÅŸuyor:
“Türkiye birçok deÄŸerli coÄŸrafi ürününü, bir ticari iÅŸaret geliÅŸtiremediÄŸi ve bu iÅŸareti bir marka gibi yönetemediÄŸi için, mal olarak satmak zorunda kalıyor. Ãœretimi deÄŸerli kılmak üzere stratejimiz ve kararımız yok. Bunda özel sektörün de günahı var. Fransa peynirlerini dünyaya tanıtıyor ama ben Ezine Peynirciler DerneÄŸi’ni aradım, telefonu yarım gün cevap vermedi. Fındık Tanıtım Grubu var. Ä°ngilizce sayfasında plansız üretim nedeniyle oluÅŸan kayıplardan söz ediliyor. Ãœrüne katma deÄŸer ilave etmek isteyenler bile deÄŸer düşürücü ibareler kullanabiliyor.”
Marka yaratabilecek her ürüne küresel pazarda ÅŸans yaratılması gerektiÄŸini anlatan Ä°lgüner, bu amaçla DTM’ye bir rapor hazırladıklarını söylüyor. Ä°lgüner, Türkiye’nin devlet garantisini içerebilecek Famous Turkish Foods-Ãœnlü Türk Yiyecekleri (FTF) logosu kavramını ortaya atıyor. FTF için Fransa’dan örnek aldığını belirten Ä°lgüner, ilk olarak Malatya kayısısı, Giresun fındığı, Aydın inciri, Antep fıstığı, MaraÅŸ biberi, Gemlik zeytini ile pazara çıkılmasını öneriyor.
Uluslararası Patent BirliÄŸi eski BaÅŸkanı Kemal Yamankaradeniz ise, mevzuat ve iÅŸleyiÅŸin batı ülkeleri standartlarında olduÄŸunu savunuyor. Ancak o da, coÄŸrafi iÅŸaretle tescillenen deÄŸerlerin pazarlanma ve standartların korunması noktasında sorun olduÄŸunu kabul ediyor. Yamankaradeniz, Türkiye’de CÄ°’lerin haksız kullanımından yakınıyor ve bu ürünlerin bir kültür varlığı olarak deÄŸerlendirilmesi, bu konuda milli bir politika oluÅŸturulması gerektiÄŸini düşünüyor.
COÄžRAFÄ° Ä°ÅžARET NEDÄ°R?
Bir malın, ürünün veya canlının coğrafi kökenini gösteren işarettir. Bu işareti taşıyan ürün veya mala güven duyulmasını sağlıyor. Cİ alan ürünün üretimi belli standartlarda yapılıyor. O malın veya ürünün üretildiği yörede üretim yapanlar tescilin sağladığı korumadan öncelikli olarak yararlanıyor ve bu ürünler daha pahalıya satılıyor.
TÃœRKÄ°YE’DE ALINMIÅž BAZI CÄ°’LER
Hereke ipek el halısı, Simav halısı, Türk rakısı (Tekel), Eskişehir lüle taşı, Antep fıstığı, Bozdağ kestane şekeri, Erzincan tulum peyniri, Giresun tombul fındığı, Malatya kayısısı, Şanlıurfa biberi, İzmit pişmaniyesi, Kayseri pastırması, Gemlik Türk atı, Kars Türk çoban köpeği, Türk tazısı, Çorum leblebisi, Maraş biberi, Mersin cezeryesi, Ödemiş patatesi, Kangal balıklı kaplıcası, Kemalpaşa tatlısı, Türk çoban köpeği, Anamur muzu, Gümüşhane dut pestili, Adana kebabı, Siirt büryan kebabı, Görece nazar boncuğu, Gemlik zeytini, Kütahya çinisi, İnegöl köftesi, Maraş dondurması, Isparta gülü, Ezine peyniri, Antep baklavası, Finike portakalı, Şanlıurfa çiğ köfte.
SIRADA BEKLEYENLER
Adıyaman Hıtabı, Afyon kaymağı, Akçaabat köftesi, Antakya nar ekşisi, Anzer balı, Ayvalık tostu, Bursa kestane şekeri, Edirne tava ciğeri, Kanlıca yoğurdu, Vakfıkebir Ekmeği, Türk ahududu likörü, Ürgüp kabak çekirdeği, Yozgat testi kebabı, Yumula patlıcanı.
BAÅžVURUSU REDDEDÄ°LENLER
Ankara yaprak döneri, Cağ kebap, Denizli horozu, Divle obruk peyniri, Fatih sarması, Güney Marmara zeytinyağı, Kemah tuzu, Mesir macunu, Osmancık 97, Solingen, Tarsus cevizli mamül tatlısı, Tarsus cevizli şeker sucuğu, Tarsus Çatalburun av köpeği, Tarsus karakuş tatlısı, Tarsus kerebiç tatlısı, Tekirdağ rakısı, Zigana pestil köme.
DÃœNYACA ÃœNLÃœ BAZI CÄ°’LERÄ°
KOLOMBÄ°YA KAHVESÄ°
Yüzde 100 Kolombiya Kahvesi sloganı ile adını duyurdu. BaÅŸka katkı maddesi ya da farklı kahve aromaları katılmadan üretiliyor. Çok iyi denetleniyor. Starbucks Coffee de bu kahveyi kullanıyor. DiÄŸer ülke kahvelerine göre kiloda 20 cent daha fazla fiyata satılıyor. Bugün Amerikan ve Kanadalı kahve tiryakilerinin yüzde 95′i Kolombiya kahvesini biliyor. Kolombiya hükümeti kahveden elde edilen vergi gelirlerini, 500 bin üreticiyi temsil eden federasyona aktarıyor. Federasyon kahve üreten bölgelerin eÄŸitim, altyapı sorunlarını çözüyor, uluslararası pazarlarda fiyatlar düşse bile belirli bir fiyatı üreticilere ödüyor.
VÄ°DALÄ°A SOÄžANI
12 bin nüfuslu Vidalia kasabası, yetiÅŸtirdiÄŸi tatlı soÄŸan ile ünlü. Ekim alanlarını kontrol altında tutup ürün deÄŸerini koruyor. Ãœreticilerin yıllık geliri 90 milyon dolar civarında. McDonald’s, Heinz gibi gıda markaları, ürünlerinde Vidalia soÄŸanı kullandıklarını ambalajlarında belirtiyor.
MORTON BALKABAÄžI
Bu kasaba yılda 120 milyon dolar kazanıyor. Nestle’ye ait bir fabrika bal kabağından gıda ürünleri üretiyor.
BEAUJOLAÄ°S NOUVEAU
Fransa’nın Beaujolais Bölgesinde Gamay üzümleriyle üretilen bir kırmızı ÅŸarap markası. Her yıl 49 milyon litre üretiliyor. Yarısı Japonya, Almanya, Amerika ve Güney Kore’ye ihraç ediliyor.
Referans
****************************************************************
Yorum Yapin